De held van het veelkoppige monster

– een vrolijke sketch voor twee heren –
Op de foto links: veelkoppig monster VDM

Als ik de golven, de duinen en het zand zie, dan denk ik aan de vakantie, vakantie, vakantie, dan denk ik ook aan RiaValk.

Jouw liefde duurde één vakantie snik Altijd meisjes om je heen snik

Haar vakantieschlager zit namelijk in mijn hitsverzameling.

En nu had ik mijn compaan De Wit zo gek gekregen een ghettoblaster aan te schaffen. Dit ter opluistering van de luxueuze bungalow ‘Altijd wad’ op

Schiermonnikoog, waar wij geregeld verblijven, bij voorkeur voor aanvang  van  het nieuwe schaakseizoen. Niet  alleen  schransen en zuipen  en in de zon liggen bakken, maar vooral de rampen bespreken, die ons zoal zijn overkomen. En hoe wijons daartegen gaan wapenen.Vakantielectuur is in dit verband bij uitstek Gary Kasparov’s serie ‘On my great predecessors.’ 

“Zeg Gerard, hoe is je seizoen nou verlopen?”

‘Nou niet te best, ik speel gewoon slecht.’ “Maar eh… hoe kom je dan aan een FIDE- rating van 1990?”

‘Ja iets met Zeeland of zo, ik weet het ook niet precies. Maar in het Marshall-gambiettoernooi alleen van Van den Doel en Werle verloren, Van der Marel op remise gehouden en…’

(om het geheugen even op te frissen: 18-20 februari 2005, Yge Visser was  oppermachtig met 6 uit 6, Jan Werle werd tweede met 5 uit 6, Gerard de Wit scoorde 3½ uit 6,evenveel als o.a. Erik van den Doel, Erik Hoeksema en Bert van der Marel)

“Ha, Van der Marel, het veelkoppige monster. Ja, jij zegt altijd: wat die Van der Marel doet, dat kan echt niet.”

‘Dat is ook zo, ik ga hem nu echt verslaan. Maar waarom noem je hem nou het veelkoppige monster?’

“Kijk Gerard jongen, vergeet die Mattolino nou maar even, eerst insecten verdelgen. Ik zit onder de bulten door die rotmug, maar jij hebt van Zwanepol, Bakker, Van den Heuvel en Knight verloren. Dat zijn insecten El Blanco, verdelgen die handel.”

‘Ja, maar jij hebt ook van Van den Heuvel verloren en van Tilma.’

“Ja ja, nog erger dan de bulten die ik hier heb opgelopen. Heb jij daar geen last van?”

‘Nee ze vinden mijn bloed niet lekker, maar nou weet ik nog niet….’

“Waarom ik Bertolino het veelkoppige monster noem. Kijk, vroeger had-ie een intieme relatie met de eenarmige bandiet en…”

‘Ja, wat heeft dat er nou mee te maken?’ “Gerard jongen, luister, daar krijg je stalen zenuwen van, wat je dan allemaal niet kwijtraakt, en dan betekent een partijtje schaak verliezen in de Bres of een biertje weggeven niets, peanuts.”

‘Wat bedoel je nou eigenlijk?’

“Mattolino gaat graag te ver, veel te ver en zeker tegen jou. De Wit wil gewoon mat, zegt-ie altijd. Weet je die Benoni nog, met dat dameoffer?”

‘Ja, ik eh…’

“Dat zijn kansen jongen, die moet je pakken. Maar goed, die Mattolino speelt niet altijd zo, woestijnschaak oftewel droog afwikkelen kan ie ook, hij is dus veelzijdig oftewel veelkoppig en speelt alleen af en toe als een dolle hond, oftewel met veel bier op.”

‘Tijdens de interne bij Unitas…’

“Drinkt-ie ook wel eens wat, en wordt ook nog afgetekend kampioen, allemaal dankzij Petrosian.”

‘Ja ja, de Petrosian-variant tegen het Koningsindisch, speelt-ie dat tegenwoordig? Hij speelt toch altijd Pge2 en zo, de emmer met vlavariant.’

Petrosjan

“Nee dat zit zo, Bert heeft van Janis Daudzvardis de verzamelde partijen van Petrosian gekregen. Het favoriete hapje van de ‘Tijger’ was het kwaliteitsoffer – doet Bert in de Bres ook voortdurend – en kijk nu eens naar deze partij:”

Petrosian-Spasski, Moskou 1966 Stelling na 28…f4

“Kijk Gerard jongen, een typisch Mattolino- moment, 29.Txg7, in the ancient wargame zoals oom Karel dat altijd noemt, moet je dwingend optreden.”

Kareltje redde het ook niet

‘Oom Karel, wie is dat nu weer?’
“Hoe wou je Gary anders vertalen? Snap nou es wat man, wat vind je overigens van de stelling na 29…Kxg7 30.Tg1+ Kh831.Pf3!”

Echt een grappenmaker, die oom Karel: ‘Het geroezemoes van het publiek benaderde de decibellen van een gedrogeerde bijenkorf.’ En wat komt er dan in tijdnood na 31…exd3 voor een baggerzet?

32.Pxe5?

“Terwijl 32.Dxd3 Lf5 33.De2 fxe3 34.Pxe5 exf2 35.Tg2 Le4 36.Pg6+ Lxg6 37.Txf2 simpel wint. (33…Le4 34.Ld2!)”

32…dxc2

“En nu pakt-ie maar remise door zetherhaling.”

33.Ld4 dxe5 34.Lxe5+ Kh7 35.Tg7+Kh8 36.Tf7+ Kg8 37.Tg7+ Kh8 38.Tg6+ Kh7 39.Tg7+ en remise.

“Nou lees ik ook wel eens een verslagje van Bertolino, wat een slijmbal, kijk nou eens wat- ie over de Jannes-bokaal schrijft.” (…) Dit mooie toernooi in een gezellige en geschikte speelzaal, uitstekende catering (…)

“Ja ja, Marsen en Nutsen en het bier, dat er voortdurend doorheen is. Ik word depressief in dat krakkemikkige schooltje, ik speel daar van m’n leven niet meer, vergelijk dat nou eens met de aula van het Maartens-college.”

‘Ja, dat was een veel mooiere zaal, maar ik vind je toch wel erg negatief.’
“Zeur niet, die Mattolino kan z’n eigen naam nog niet eens schrijven. Mag ik je eens aan een echte schrijver oftewel Tim Krabbé voorstellen?”

(…) Natuurlijk, het is de mafste aller remiseschuivers, die makke strijdontwijker, die geniale schaakafplatter, die dove herrieschopper, die nog liever remise maakt door een doortrapte combine (Curacao 1962) dan wint door een briljante combinatie: het is Petrosian (…)

“En dan presenteert Tim zes partijen met winnende wandelkoningen, met Petrosian alle zes keer achter de zwarte stukken! Kijk Gerard jongen, dat noem ik nu pas echt schrijven!”

Fischer-Petrosian, Joegoslavië 1959

1.e4 c6 2.Pc3 d5 3.Pf3 Lg4 4.h3 Lxf3 5.Dxf3 Pf6 6.d3 e6 7.g3 Lb4 8.Ld2 d4 9.Pb1 Lxd2+ 10.Pxd2 e5 11.Lg2 c5 12.0-0 Pc6 13.De2 g5 14.Pf3 h6 15.h4 Tg8 16.a3 De7 17.hxg5 hxg5 18.Dd2 Pd7 19.c3 0-0-0 20.cxd4 exd4 21.b4 Kb8 22.Tfc1 Pce5 23.Pxe5 Dxe5 24.Tc4 Tc8 25.Tac1  g4 26.Db2  Tgd8  27.a4 De7 28.Tb1 Pe5 29.Txc5 Txc5 30.bxc5 Pxd3 31.Dd2 Pxc5 32.Df4+ Dc7 33.Dxg4 Pxa4 34.e5 Pc5 35.Df3 d3 36.De3 d2 37.Lf3 Pa4 38.De4 Pc5 39.De2 a6 40.Kg2 Ka7 41.De3 Td3 42.Df4 Dd7 43.Dc4 b6 44.Td1 a5 45.Df4 Td4 46.Dh6

Nu rukken de zwarte vrijpionnen langzaam maar zeker op, daarbij actief ondersteund door de koning.

46…b5 47.De3 Kb6 48.Dh6+ Pe6 49.De3  Ka6 50.Le2 a4 51.Dc3 Kb6 52.De3 Pc5 53.Lf3 b4 54.Dh6+ Pe6 55.Dh8 Dd8 56.Dh7 Dd7 57.Dh8 b3 58.Db8+ Ka5 59.Da8+ Kb5 60.Db8+ Kc4 61.Dg8

61…Kc3 62.Lh5 Pd8 63.Lf3 a3 64.Df8 Kb2 65.Dh8 Pe6 66.Da8 a2 67.Da5

67… Da4 68.Txd2+ Ka3 0-1

Kasparov-Petrosian, Tilburg 1981

1.d4 d5 2.c4 dxc4 3.Pf3 Pf6 4.e3 Lg4 5.Lxc4 e6 6.h3 Lh5 7.Pc3 a6 8.g4 Lg6 9.Pe5 Pbd7 10.Pxg6 hxg6 11.Lf1 c6 12.Lg2 Dc7 13.0-0 Le7 14.f4 Pb6 15.g5 Pfd7 16.Dg4 0-0-0 17.Tb1 Kb8 18.b4 Pd5 19.Pa4 f5 20.Dg3 Pxb4 21.Ld2 Pd5 22.Tfc1 Ka7 23.De1 La3 24.Tc2 Dd6  25.Tb3  De7  26.De2 Tb8 27.Dd3 Ld6 28.Pb2 Thc8 29.Pc4 Lc7 30.a4 b5 31.axb5 cxb5 32.Ta2 Kb7 33.Lb4? De8! 34.Ld6 Ta8 35.Db1

35…Kc6 36.Tba3 bxc4 37.Txa6+ Txa6 38.Txa6+ Lb6 39.Lc5 Dd8 40.Da1 Pxc5 41. dxc5 Kxc5

Krabbé: “Een thematisch einde. Na 42. Ta4 gaf wit het meteen op.”

Oom Jaap leert zijn neefje schaken

Zoals alle kindertjes wel weten, geeft oom Jaap op maandagavond altijd schaakles in de Borg, het honk van schaakclub Z! Dat was zijn neefje Jeppe ook ter ore gekomen. Mag ik wat vrienden uit Roden meenemen, had hij keurig gevraagd, die vriendjes wilden ook wel schaakles hebben. Op 15 april 2004 was het dan zover, maar die vriendjes gingen liever in een hoekje met wat andere kindertjes spelen. Jeppe, laten we maar beginnen, je vriendjes hebben toch alleen maar aandacht voor hun eigen speelgoed. Goed oom Jaap, ik speel 1. e4. Dan doe ik altijd c5, heb je daar wel eens van gehoord? Ja dat had Jeppe wel en het ging als volgt verder:

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd 4. Pd4 Pf6 5. Pc3 e6

‘Oom’ Max Euwe

Kijk Jeppe, dit is nu de Scheveninger variant van het Siciliaans, omdat oom Max, die nu dood is, dat vroeger als eerste in Schveningen speelde. O wat leuk oom Jaap, dat u dat er allemaal bij vertelt. Geen probleem Jeppe, je zit hier om wat op te steken, we spelen gewoon verder:

6. Le2 Le7 7. Le3 Pc6 8. 0-0 0-0 9. f4 a6 10. a4 Dc7 11. Kh1 Te8 12. Dd2 Pa5

Paard naar a5, oom Jaap, u zegt altijd dat het slecht is om een paard naar de rand te spelen en nu doet u het zelf?? Ja Jeppe, net zoals in het leven zelf bevestigen uitzonderingen de regel, dit is nu de Kempinski-Five-Star-variation, ik wil met het paard naar c4 springen. Daar weet ik wel wat op, zie Jeppe, ik doe gewoon:

13. Dd3 Lf8 14. h3 e5 15. Pf3 Le6

Nu begon Jeppe wat sip te kijken, die vervelende oom Jaap ook altijd, nu gaat er toch een paard naar c4, hij wist het niet goed meer. Tante keek oom Jaap boos aan, ze vond dat oom zijn kleine neefje niet zo moest plagen, Jeppe wist het echt niet meer, hij speelde:

16. Pd5 Ld5x 17. edx e4: 18. Db3 exf3!!

Kijk Jeppe, Pd5 was natuurlijk fout, pion naar e4, dat noemen we nou een vorkje en Db3 is helemaal fout, die kan ik gewoon ik gewoon met mijn paard slaan. Heel vroeger, toen ik net zo klein was als jij, zie mijn goede vader tegen mij: Jaap jongen, later als je groot bent, altijd heer blijven en geen dames slaan, daarom heb ik het paard genomen. Nou, dan speel ik nog even door, zei Jeppe: ik sla de pion er af, dan heb ik in ieder geval nog een pion voor mijn stuk en het loperpaar. Dat het loperpaar heel belangrijk is, dat had Jeppe goed onthouden:

19. Lf3x Pb3x 0-1

Toen begon Jeppe heel hard te huilen. U speelt vals, oom Jaap, zei hij, terwijl de tranen over zijn wangen biggelden: U mocht toch geen Dames slaan!! Je heb iets te snel gezet Jeppe, riposteerde oom Jaap: ik had mijn verhaal nog niet helemaal afgemaakt. Ja, had mijn goede vader er nog bij gezegd, als de dames er om vragen, dan wordt het wat anders, dan mag het wel. Eerst luisteren jongen, en dan pas een zetje doen. De tranen biggelden Jeppe nog altijd over de wangen. O wat verlangde hij naar zijn moeder. Kom maar met mij mee hoor, zei tante troostend, dan krijg je een glaasje limonade, ik zou ook niet meer met oom Jaap willen spelen.

Tot zo ver pagina 22 van het clubblad van Z! mei 2004 en wat schreef redacteur Roelof  Berkepeis op pagina 23:

Groen ballonnnetje

In de trein, op de terugweg van de externe wedstrijd Assen-Z! sprak ik Jaap aan: “Er zijn mensen, die zich ergeren aan jouw stukjes, zoals je weet. Ze vinden ze seksistisch. Zijn er ooit mensen geweest die een tegenstukje geschreven hebben in een clubblad? Want daar vraag je natuurlijk om, zou ik denken.”

Jaap: “Ach, dat moeten ze  zeker doen, maar het is onverstandig. Kijk, die stukjes van mij zijn net als dit ballonnetje (haalt een fel groen ballonnetje uit zijn zak) Je kunt ze opblazen, maar het is de moeite niet. En het blijft maar een ballonnetje. Als ze het opblazen, heb ik mijn zin, toch? Vind ik juist leuk. Nee, je moet er niet op reageren, dat is het beste…”

Niet met een Hotels.nl-badge op naar Schier, snik.

Wat een geweldig idee: massakamp op Schier. Nu ben ik daar kind aan huis, zeg maar vakantiehuisje, zeg maar dat riante pandje daar boven op het duin. Wat heb ik daar een geweldige tijden meegemaakt met El Gordo Blanco, wiens buik op bijgaande fotoo nog juist te zien is, ging  er niet graag in zijn geheel op. Het geslacht Blanco is een al eeuwenoud en zeer rijk geslacht, en die villa daar op het duin geeft slechts een summier beeld van het onroerend goed, dat deze familie zoal in haar bezit heeft.

Over de gehele wereld, kan ik u verzekeren, maar ja, El Gordo was het zwarte schaap van de familie en mocht dan het duin op, om toch ook een keer een mooie tijd te hebben. Want was hij afgegleden, El Gordo, hij was gaan schaken en had geen enkele intereresse meer in de glanzende carriere, die voor hem open lag. Een zegen voor mijn persoontje, anders waren wij nooit dikke vrienden geworden, want wat heb ik genoten, daar boven op het duin. Jaar in jaar uit mochten wij daar enige weken doorbrengen en genoten samen van alles wat Schier te bieden heeft. In  de uiterst luxueuze duinvilla was namelijk ook een telescoop geposteerd, kon je de zeehonden op een zandbank zien liggen. En als de villa verhuurd werd waren de vogelaars er ook heel blij mee, gingen er zelfs mee de natuur in, want Schier staat bekend om haar talloze vogelsoorten, die je in de broedtijd niet moet storen.

Maar daar hadden El Gordo en ik allemaal geen oog voor, alleen maar achter het schaakbord zitten bij matig weer en bij zonovergoten dagen lui aan het strand liggen. En daarna een beetje soezen op het terras van Hotel Graaf Bernstorff, maar bums als wij waren noemden wij het: Boy Bensdorp, en natuurlijk vluggeren aan de overkant, bij Hotel van der Werff. Maar hoe komen wij daar op 23 maart??

Ik wist het opeens, met de Hotel.nl-spelersbus. Sponsorde Kees Eldering die darters zoals Andy Fordham niet, heeft vast nog wel wat badges in de la liggen, en dan materiaal en spelers in de bus laden, die ons dan voor het hotel afzet.

Maar wat blijkt, alleen electrische bussen op Schier toegestaan, dus met de ronkende diesel van Kees wordt het hem niet.

Mijn blitse streepjespak!?

Wat ik dan wel kan doen, is in mijn blitze streepjespak mij als een nouveau-riche voordoen, de avond van tevoren al gaan, een suite bij Boy Bensdop boeken, bier tanken bij van der Werff, mij aan een plaatselijke schone in de Toxbar te buiten gaan, maar of ik dan, volkomen brak, de volgende dag nog een paard van een loper kan onderscheiden, is zeer de vraag. Of ik dat allemaal ga doen ook trouwens!!

Een boer met kiespijn

Er was eens een sterreporter, die zeer slecht lag bij de organisatoren van het Europees Jeugdkampioenschap, dat wat jaren achtereen in Groningen plaatsvond. Toen Max Euwe in 1968 aan het bord van Anatoly Karpov de eerste zet deed, was het nog het Niemeijertoernooi zonder FIDE-status.

undefined

Werd vaak in de kantine van die tabaksfabrikant afgewerkt, later in de Martinihal. FIDE-president Max Euwe werd de vaste eregast en gaf eens een simultaan tegen wat lokale persvertegenwoordigers. Om het Max makkelijk te maken -ze konden er allemaal niets van – mocht ik dan niet meedoen, maar van Max zelf wel. ‘Gaat u daar maar zitten’, zei hij vriendelijk en toen hij een gepend stuk wilde spelen kwam er een remise-aanbod. En wie was er in 1987 de eregast? U raadt het al, Anatoly Karpov!

undefined

Wat werd ik geveegd in een simultaan, maar wel mooi op de foto, net als Jannes van der Wal.

undefined

Om iets van het spel van Karpov te snappen heb ik zijn boek Wie ich kampfe und siege aangeschaft. Dat kwam in 1999 goed van pas. Karpov was toen de legende in de kroongroep in Hoogeveen.

undefined

Met daarnaast Judith Polgar (sterkste vrouw), Jan Timman (beste Nederlandse schaker) en Darmen Sadvasakov (de jeugdwereldkampioen), kortom de gebruikelijke formule. Even dat boek laten signeren en misschien vindt Karpov die foto ook leuk. Stuur maar naar mijn adres in Moskou, stelde hij voor, maar dat is er nooit van gekomen. Eind dat jaar werden de spullen van de meedogenloze Roemeense dictator Ceaucescu geveild, 10 jaar na zijn executie. En wat zat erbij? Een peperdure schaakset, geschonken door… Anatoly Karpov.

undefined

Wat donderde mijn held hard van zijn voetstuk. Die wil ook nooit meer zien, nam ik mij vast voor. Ploft er in 2003 een enorme enveloppe in mijn brievenbus met oud-wereldkampioen dammen Jannes van de Wal achter de damschijven en die andere oud-wereldkampioen Karpov achter de schaakstukken, op één en hetzelfde bord! 

undefined

Toch maar naar Hoogeveen getogen, ja wat moest ik er anders mee? Ik zie Karpov nog met die enveloppe, na alweer een nederlaag, langs de borden van de Open GM-groep lopen. Zoals de gevallen heerser van de 64 velden dat ook bij Tata Steel doet en de prijzen uitreikt.

undefined

Is die brede glimlach dan nog echt of die van een boer met kiespijn?

God straft direct

Op een snikhete zomerdag in 2004 stond de dikke BMW van de befaamde mecenas Kees Eldering klaar om naar de Jacobijnerkerk te Leeuwarden af te reizen. Met in de kofferbak een kratje SPA Blauw, want als je met ongeoorloofde snelheden die richting uit raast, wil het water in de radiator wel eens gaan koken en die vul je dan niet bij met ordinair, hard kraanwater. Daar houden de kunstwerken van de Bayerische Motor Werke niet van. Voor het vertrek nog even met de vriendin van de mecenas op de foto en dan op naar Ljouwert.

undefined

De protegé van de mecenas nam daar deel aan het NK schaken, met als sidekick het Harmonie-toernooi. Wie zag mijn lodderig oog zoal als deelnemer? Lambertus, voorheen uitbater van schaakcafé Atlantis. En aan het belendende bord? De inmiddels bij u bekende Walther B, met zijn fobie voor vrouwen. Tijd voor een experiment: even die vriendin van de mecenas vragen of ze zich wil verdiepen in de stelling van de uitbater, een liefhebber van halsbrekende capriolen. Met verbluffend effect: als door een adder gebeten vluchtte Walthertje de preekstoel in.

undefined

Veelvuldig kampioen Loek van Wely zat tegenover Yge Visser, ja die protegé dus, die in een hagelwit shirt voor iedereen duidelijk zichtbaar zat te bidden:

Onze Vader, die in de hemel zijt,
uw naam worde geheiligd,
uw rijk kome,
uw wil geschiede
op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood
en vergeef ons onze schulden,
en laat hem Pxc5 spelen…

undefined

God – ja zijn ogen worden wat minder – zag Yge Visser voor een misdienaar aan, verhoorde zijn gebed en dwong Loek paard maal c5 te spelen!

Die combinatie had God ook wel gezien, maar waarom speelt ie geen 38… Le2 i.p.v. Kg7. Dat zie ik met mijn slechte ogen nog wel, dacht God, en zette zijn bril op: ‘Wat zullen we nou hebben, dat is helemaal geen misdienaar, dat is die Hagenees, die zijn geld altijd in de gokkast flikkert en nooit wat in het kerkezakje, en wat staat er eigenlijk op zijn rug? Hotels.nl, hmm reclame zeker, en dat in Mijn Huis, ik verander die vlegel in een zoutpilaar. Zegt Petrus, die Zijn gedachten geraden had: Ach God, doe dat nou niet, ik heb het al druk genoeg!’ Toen glimlachte God: Nou vooruit, jij je zin, eventjes maar, dat zal hem leren. En zo kon het gebeuren, dat Yge Visser, geheel versteend, op de 39e zet zijn laatste seconden liet wegtikken! En zo moest King Loek God op zijn blote knieën danken, niet alleen om die partij, die hij cadeau had gekregen, maar ook Yge, zelf.

undefined

Hij was dus niet definitief in een zoutpilaar veranderd, en kon daardoor Ivan Sokolov in de laatste ronde op remise houden. Aldus ging de titel weer naar Loek van Wely!

Geteisterd door vunzige blikken

Vlak voor de eeuwwisseling stond het schaakfestival nog als Internationaal Schaaktoernooi Groningen op de kaart. In 1999 werd de editie zelfs verluchtigd met een dames-invitatiegroep. Dit tot groot ongenoegen de Duitse schaker Walter B., die op hoge poten bij de wedstrijdleiding aan de bel ging hangen. ‘Die Damen aus er Invitationsgruppe glotzen mich immer so an. Sollten Sie mich noch einmal auf solche enervierende Weise anstarren, mussen Sie bestraft werden. Ich plädiere fur ein Verlustpunkt!’, aldus B.

undefined

Nu is het volkomen onvoorstelbaar dat deze dames een prutsertje uit de B-groep überhaupt een blik waardig gunden, en dat gold ook voor mij. Om nou naast Walther te gaan zitten, zoals werd voorgesteld, nou nee.

undefined

Dan kan ik beter even op Natalia Zhukova, wiens weelderige vormen mij buitengewoon boeiden, afstappen met de vraag of ik haar kon voor een foto kon strikken.

undefined

Net op de dag dat ze tegen Zhu in een matnet verzeild was geraakt.

undefined

Dat feest ging niet door. Ze gaat veel liever met Alexander Grischuk en Genna Sosonko op de foto. Ongetwijfeld om aan te tonen dat ik haar nooit ergens voor krijg.

undefined

Wat ik toen allemaal ben misgelopen laat ze nu graag aan iedereen zien. Destijds was mij niet meer vergund dan een braaf fotootje en haar naamplaatje, die moest ik dan nog wel even zien te snaaien, snik.

undefined

Toen heb ik dan maar laten vereeuwigen met Cor van Wijgerden, het mocht een wonder heten, dat hij daartoe bereid was. In 1979, begeleidde Cor John van der Wiel naar de titel van Europees Jeugdkampioen in Groningen, zijn voornaamste concurrent was de Rus Sergey Dolmatov.

undefined

De sterreporter van het Nieuwsblad van het Noorden, ondergetekende dus, was bij de post mortem van hun onderlinge partij present. Ging die Dolmatov er tijdens die post mortem niet voortdurend af? Mijn oppervlakkige observaties, zoals die ook in de krant verschenen (zoals gebruikelijk uit de losse pols), werden in het toernooiboek als klinkklare nonsens weggezet.

undefined

Maar toch 20 jaar later toch gezellig met Cor samen op de foto, mooi toch!

Die Ligterink is niet te vertrouwen

In 1979 werd IM Gert Ligterink kampioen van Nederland. De grote GM’s van die tijd Jan Timman, Hein Donner en Hans Ree werden in grootse stijl aan de zegekar gebonden. Enorme vreugde heerste hier in Groningen, het was zelfs voorpaginanieuws voor het Nieuwsblad van het Noorden.

undefined

Nu is Ligterink voornamelijk actief als schaakmedewerker van de Volkskrant en als commentator bij de grote toernooien hier ten lande. Zo ook in de laatste ronde van het Hoogeveen Essent toernooi 2001, met in de kroongroep Viktor Korchnoi, Judit Polgar, Loek van Wely en Lazaro Bruzon. Gert had toen in zijn rubriek aandacht besteed aan My best games: Games with White van Korchnoi.

undefined

Gesigneerd en wel leek het me wel een leuk cadeautje voor mijn chauffeur, een gepensioneerde scheikunde professor en een van de oudste nog actieve schakers, die net als ik in de amateur-groep wat zat te prutsen. Helaas was het boek op dat moment nog nergens verkrijgbaar. Dus ik bij Gert aangeklopt en hem gevraagd: ‘Neem jij dat boek even mee de laatste ronde?’ Dat zou hij doen, maar wie schetste mijn verbazing?: hij was het vergeten! Maar wie verscheen daar als redder in de nood? Hans Böhm!

undefined

Vroeger noemden we Hans overigens altijd Hans Boem, niet te verwarren met Boem Boem Becker natuurlijk. En nadat ik hem de situatie had uitgelegd zei hij: ‘Ach, die Ligterink, daar kan je toch niet van op aan.’ Nou kan ik me daar wel iets bij voorstellen, dit diagram alleen al spreekt boekdelen.

undefined

‘Maar Hans, heb jij niet toevallig een boekie bij je?’, vroeg ik voor de deur van het stadhuis van Hoogeveen.

undefined

Daar heb je Korchnoi al, die gaat natuurlijk niet met zijn eigen boek lopen leuren! Breed lachend wisselden Böhn en Korchnoi even een paar woorden. Niet veel later gaat de kofferbak van Böhm zijn Japanner open. Boordevol met Olympische logbokken, oude Schackmatti’s en andere schaakramsj waar de uitgever zijn magazijnruimte niet aan wilde verspelen. Daartussen lag De 32 Stukken, geschreven en gesigneerd door Böhm zelf.

undefined

‘Doe me die dan maar.’ Tegenwoordig staan Böhm en Ligterink vaak broederlijk samen op het podium, om het publiek te laten smullen van hun sappige commentaren en de grootmeesterlijke kunststukjes.

undefined

Laatst mailde ik nog eens met Hans om hem om een aantal foto’s te vragen en toen legde ik hem deze column voor. ‘Dat heb ik nooit gezegd,’ zei hij door de telefoon, met die kenmerkende donkere stem: “Ik zei: ‘Er gaat niets boven Groningen, of zoiets.'” Oh, ja Hans? Mag ik je dan iets vragen in je rol als columnist van de Telegraaf, niet bepaald een linkse verzetskrant…

undefined

Enig idee waar deze voormalig anarchistische vijand van de staat rondhing op 14-06-1966? 

Dead Smokers Society

De tijd dat je in de bioscoop doodgegooid werd met sigarettenreclames – en ook zelf mocht roken – is allang verleden tijd. Waar is de Marlboroman gebleven, die met een gloeiend brandmerkijzer zijn peuk aanstak? Waar zijn de mondaine wereldreizigers, die begrepen dat Peter Stuyvesant het internationale paspoort naar rookplezier is? Naar Siberië verbannen?

undefined

Dat overkwam Viktor Korchnoi wel, toen hij in 1974 in Odessa de Kandidaten match van Tigran Petrosjan had gewonnen. Hij verliet Odessa niet in een vliegtuig, waar je destijds aan boord van de steward nog een vuurtje kreeg aangeboden. Nee, Viktor de Verschrikkelijke moest als een normale sterveling met de trein.

undefined

Met een koffer vol sigaretten belandt hij in een gat ergens in Siberië waar in het hotel geen drank en vrouwen zijn te bekennen. Dus nam hij zijn intrek maar in de kroeg tegenover het stadhuis, waar hij in een schaaktoernooi, stinkend naar drank en rook, iedereen van het bord timmerde. Dat hij het moeilijk zonder zijn geliefde sigaretten kon stellen, bleek in een match tegen IJslandse GM Johann Hjartarson.In de toernooizaal heerste een algemeen rookverbod, maar Korchnoi had een plekje gevonden waar hij toch kon roken. Niet voor lang, want FIDE-president Fridrik Olafsson greep in en toen was het met roken gedaan. En daarmee met de match voor Korchnoi ook.

undefined

Middels dit aanloopje komen we bij Mikhail Tal terecht, de Tovenaar uit Riga, wiens combinaties je de adem benamen. Maar dat kwam ook door de enorme rookwolken, die hij voortdurend uitblies. Drie pakjes per dag gingen er met gemak doorheen, en als er geschaakt moest worden, nog een pakje meer. Daarom beval Mikhail Botvinnik, bijgenaamd de Patriarch, zijn trainingspartner Vjatsjeslav Ragozin in zijn voorbereiding tegen Tal minstens evenveel te roken achter het bord als laatstgenoemde. Als Tal door zijn zwakke gestel weer eens op de intensive care was beland, pafte hij gewoon door. Toen Tal tijdens de Kandidaten op Curacau 1962 daar weer eens belandde, was de enige kameraad die hem kwam opzoeken Bobby Fischer.

undefined

Overigens is er slechts één foto bekend waar Tal blakend van gezondheid op staat. Met dank aan het straffe regime dat Anatoly Karpov van zijn trainingspartner Tal eiste, tijdens de voorbereiding van Karpovs legendarische match tegen Kortchoi. Maar de grootste paffer aller tijden was onze eigen J.H. Donner. Drie pakjes Camel per partij, doctors orders! Lubomir Kavalek kan daar smakelijk over verhalen: terwijl de Hoogovens hun rook uitbraakten, was ook hun bord gehuld in een wolk van rook, en niet omdat de ramen open stonden.

Wat bij de partij van Donner tegen Albin Planinc opvalt; een brandschone asbak naast het bord. Ongetwijfeld liepen de arbiters af en aan om Donner van een schone asbak te voorzien. Kom daar tegenwoordig nog eens om, een asbak naast het bord, no way. Roken in de toernooizaal, ten strengste verboden, een niet brandende peuk achteloos in de mondhoek laten bungelen, zoals ik dan wel doe, kan nog net.\’Roken is dodelijk’ staat er tegenwoordig op de pakjes, dus buiten opsteken graag, zo lang dat dat nog mag.

undefined

Die lijken kunnen we binnen missen als kiespijn!

Oom Jaap en de zoon van Zorro!!

Sinds jaar en dag is oom Jaap lid van SC Groningen en toen hij op een dag teamleider werd van een KNSB-team, voor het merendeel bevolkt door zeer jeugdige schakers, heeft hij zich in zijn maandelijks rondschrijven als ‘oom Jaap ‘ geprofileerd, vandaar. Het bestuur van voornoemde vereniging verdacht oom Jaap echter van onhygiënische, wellicht pedofiele neigingen. Waar wel wat in zat overigens.

In de En Passant van januari 2001 heeft oom Jaap het over ene Renske Hania, een schatje van 17 lentes, dat door de zoon van Zorro verleid werd:

Op exd volgt Te3x en het schatje is gewoon een pion of erger kwijt.(Kwam Hoeksema met het tussenzetje Pb3!!! aanzetten) Edoch, het bestuur vond de notities meer dan verdacht en voordat er op ALV ook nog irritante vragen gesteld werden, week oom Jaap schielijk uit naar Z! Daar was de ALV een informeel gebeuren, na een monoloog van de voorzitter ging men over tot snelschaken. Oom Jaap verloor in de finale van de clubkampioen, een aarige introductie nietwaar, maar toch is oom nog onbekend bij zijn nieuwe schaakvrienden.
Wel, het is van belang te weten, dat oom een notoir drankorgel is, en het ultieme werk in deze is Under the Vulcano van Malcolm Lowry.

Het gaat over een ex-diplomaat, die zich in Mexico te pletter zuipt, mescal is zijn favoriete drankje, en oom Jaap, zichzelf dus als een super-alcoholist beschouwend, vond het tijd voor een kleine pelgrimmage naar Mexico om zich daar in een smoezelige cantina eveneens te pletter te zuipen. Reisbureautje, vliegtuig met een schitterende langbenige stewardess, die oom na aankomst in Mexico-city niet weer heeft gezien, reden te meer om zo snel mogelijk een cantina in een van de erbarmelijk buitenwijken op te zoeken om daar, geheel in stijl, het verdriet te verdinken.

De tequila’s en wat dies meer zij kwamen in grote getale voorij en aangezien oom low-budget op reis was, werd de roes in een hotel, dat die naam nauwelijks mocht dtragen, uitgeslapen. Al snel was oom Jaap in de cantina stamgast, verleidelijke senorita’s waren in geen velden of wegen te bekennen, tequila des te meer.
Door al dat gezuip naderde het delirium tremens met rasse schreden, net als het einde van de hoeveelheid peso’s en toen gebeurde het onwaarschijnlijke. Nu moet u weten, dat oom Jaap jaren terug nog verslaafd was aan de gokkast

en soms gebeurde het dat, als je laatste muntje in de kast verdween, dat verdomde ding opeens begon te rammelen. Meeestal niet, dan was het gewoon kwijt, maar verdomd, daar in het verre Mexico, stapte een oogverblindende senorita, piekfijn in de kleren, het geld droop er vanaf, naar binnen en dat schatje stapt recht op oom Jaap af en of hij maar even in haar Range Rover wilde stappen. Net zo onwaarschijnlijk als het laatste muntje, dat de jackpot oplevert, oom jaap geloofde het gewoon niet en liep alweer naar de bar om bijkans met zijn laatste peso nog een tequila te laten aanrukken, werd echter tegen gehouden door de senorita, die al haar tanden bloot lachte en gebiedend zei:´get in mister!

Oom Jaap moet toch ver heen zijn geweest, hiet laat zijn geheugen hem in de steek, maar de volgende dag werd hij wakker in en enorm bed en ontwaarde een in het zwart geklede Mexicaan met een zwart snorretje, Zorro himself. Hij heette wel Don Diego-ach, hij was slechts een nazaat van zijn beroemde voorvader-welkom op zijn nederige hacienda.

Uw roem is u vooruitgesneld, oom Jaap, of zoonlief, de zoon van Zorro, de edele beginselen van het schaakspel wilde bijbrengen.

Zoonlief bleek een pientere knaap met een voorliefde voor 1 d4 openingen, en ach is de ben-Oni niet de son of sorrow, oftewel de zoon van Zorro. Dat leek oom Jaap wel passend.
Ja, zei oom Jaap nog op Dg4x volgt natuurlijk pf2+ en op Tf2 Te1 mat.. Ach ja, dat had ik ook wel gezien, ja oom Jaap, ik zal er nog even goed naar kijken, alles in het Engels natuurlijk, want Spaans laat ik liever aan Hans Serier over. Maar goed, dat ik nu bij Z! speel; is een getrouwde senorita nu een senora?

Ach, wat maakthet ook uit, zeg maar de senorita zette mij een paar dagen later met haar range Rover op het vliegveld af, met eeen flesje tequila voor onderweg. Wat wil je nog meer?!